'Những chiếc lá' của Nguyễn Đình Thi bất ngờ với thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026

Sau giờ thi ngữ văn sáng nay (11.6), có nhiều cảm xúc khác nhau của thí sinh tại điểm thi tốt nghiệp THPT 2026. Nhiều em cho biết Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi khiến các em “bất ngờ”, lệch tủ.

ẢNH: THÚY HẰNG

Thí sinh tên Trúc, học sinh Trường THPT Phong Phú, TP.HCM, chia sẻ nếu như phần đọc hiểu văn bản và viết đoạn văn nghị luận xã hội về vấn đề liên quan đến công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) làm khá tốt, thì thách thức nằm ở phần phân tích bài thơ Những chiếc lá.

“Em khá bối rối với bài thi này. Em đã mất nhiều thời gian để đọc và hiểu nội dung bài thơ. Em thấy đây là bài thơ khó để cảm thụ vì mang những chi tiết ẩn dụ”, Trúc nói.

Thông tin tác giả Nguyễn Đình Thi và tác phẩm ‘Những chiếc lá’

Theo đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT, bài thơ Những chiếc lá được lấy trong tập “Thơ Nguyễn Đình Thi”, NXB Kim Đồng, 2025, trang 87-88.

Chú thích của đề thi tốt nghiệp THPT 2026 cũng cho biết “Nguyễn Đình Thi (1924-2003) là nhạc sĩ, nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch, nhà phê bình văn học có đóng góp lớn cho nền văn học nghệ thuật nước nhà. Thơ Nguyễn Đình Thi mang phong cách tư duy hiện đại, đậm chất trí tuệ và giàu nội tâm. Ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt 1 năm 1996”.

Bài viết đăng trên Báo Thanh Niên hôm 19.8.2025 cũng cho biết thêm: “Nguyễn Đình Thi sinh năm 1924 tại Luang Prabang (Lào); quê gốc tại làng Vũ Thạch, nay là phố Bà Triệu thuộc TP.Hà Nội; hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam năm 1957, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông mất ngày 18.4.2003 tại Hà Nội. Thuở nhỏ ông sống ở Lào, từ 1931 về nước và đi học ở Hà Nội, Hải Phòng, hoạt động cách mạng từ năm 1941. Từ năm 1943, ông tham gia Hội Văn hóa cứu quốc (phụ trách báo Độc lập), là đại biểu tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào và được cử vào Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam. Sau Cách mạng Tháng Tám (1945), ông làm Tổng thư ký Hội Văn hóa cứu quốc; kháng chiến chống Pháp hoạt động văn hóa phục vụ kháng chiến. Từ năm 1955, ông về công tác tại Hội Văn nghệ Việt Nam, Tổng thư ký Hội Văn nghệ (1956 – 1958). Từ 1958, ông làm Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam các khóa I, II và III, Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam”.

Và “Dù ở vai trò nào, nhà thơ, nhà văn, hay nhạc sĩ, Nguyễn Đình Thi đều để lại những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, giàu cảm xúc, thấm đẫm tinh thần dân tộc và khát vọng tự do. Những bài học ông để lại cho văn học Việt Nam là người làm thơ phải sống với thời đại, phải gắn bó máu thịt với vận mệnh dân tộc, phải viết từ trái tim, từ chiến hào, từ gian khổ thực tế, chứ không phải từ tháp ngà. Nghệ thuật lớn phải khơi gợi tầm vóc tinh thần dân tộc, khơi dậy niềm tin và bản sắc”.

Về bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi, theo tác giả Bùi Việt Thắng trong bài viết “Nguyễn Đình Thi và những vần thơ xuân” đăng trên Báo Nhân Dân hằng tháng năm 2013: “Trong Những chiếc lá, một bài thơ văn xuôi khác Nguyễn Đình Thi đã quan sát những chiếc lá trên cây, đã mượn lời của lá để đoán định bốn mùa: Này đây khi xuân về thì: Đâu những ngày xuân, chúng ta xòe biếc đón về ríu rít những đàn chim; này đây những ngày hè nồng nàn thì: Những buổi trưa hè, chúng ta um tùm che mát cho người đi đường mồ hôi nhễ nhại; này đây mùa thu thì: Những chiều thu nhẹ trong, chúng ta thắp vàng trên đầu bao đôi người yêu; và cho đến mùa đông thì: Đến hôm nay, gió bấc đã rứt chúng ta, ném xuống đất bụi”…

ẢNH: NHẬT THỊNH

Giáo viên nhận xét gì về yêu cầu phân tích bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi?

Chia sẻ với PV Báo Thanh Niên, thầy Trần Thái, Hiệu trưởng, giáo viên ngữ văn, Trường tiểu học và trung học Athena Đà Lạt, phường Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng nhận định: “Phần viết bài nghị luận yêu cầu học sinh viết bài văn nghị luận phân tích bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi là một lựa chọn phù hợp. Tác phẩm Những chiếc lá có ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi, mở ra nhiều tầng ý nghĩa về quy luật của sự sống, giá trị lao động, tình cảm gia đình và vẻ đẹp của những điều bình dị trong cuộc sống. Đây là dạng đề tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực cảm thụ văn học, đồng thời thể hiện suy nghĩ và cảm xúc cá nhân thay vì lệ thuộc vào các khuôn mẫu có sẵn”.

Thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn, Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, TP.HCM cho biết suy nghĩ cá nhân: “Có thể thoạt đọc đề, nhiều học sinh sẽ thấy đề yêu cầu viết bài nghị luận phân tích bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi là một đề bài khó. Áp lực trong phòng thi là điều dễ hiểu. Song, đây không phải là đề bài đánh đố với thí sinh. Đây là một đề thi văn tốt nghiệp THPT có tính phân hóa rất cao”.

Đáng chú ý, thầy Lý Tuấn Thiện cho rằng nhìn ban đầu có vẻ thấy bài thơ Những chiếc lá không liên quan gì đến phần I đọc hiểu văn bản, nhưng nếu phân tích sâu, có thể sẽ thấy liên quan. Trong bài thơ Những chiếc lá, có thể thấy cách đứa trẻ nhận ra giá trị của những chiếc lá, sử dụng chiếc lá trong những hoàn cảnh khác nhau, ở mỗi hoàn cảnh, chiếc lá lại tạo ra những giá trị khác nhau. Và ở phần đọc hiểu, chúng ta thấy với một sự kiện – như sự xuất hiện của máy in, ở mỗi quốc gia, với mỗi góc nhìn, cách làm, lại có thể tạo ra những giá trị khác nhau, hoặc giúp vùng đất đó phát triển thịnh vượng nếu biết khai thác hết lợi thế, hoặc bỏ lỡ chuyến tàu cách mạng khoa học kỹ thuật…

Điều quan trọng nhất, theo thầy Thiện, với đề này, học sinh cần phân tích được những đặc sắc về nội dung, đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ của Nguyễn Đình Thi. Những cảm nhận, góc nhìn về bài thơ Những chiếc lá của mỗi em sẽ khác nhau. Song, thầy Thiện cho rằng, theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, người chấm thi sẽ tôn trọng những góc nhìn của các em về bài thơ, đảm bảo phù hợp, hợp lý với ngữ liệu, chủ đề của bài thơ, không suy diễn…

ảnh: Ngọc Dương